Wat begon als een experiment tijdens een les aan de hotelschool, groeide in amper twaalf jaar uit tot een bloeiende kaasmakerij met een aantal opvallende producten in het assortiment van Belgische supermarkten en restaurants. Achter De Zuivelarij staat David De Coster, een ondernemer met een passie voor voeding, technologie en experimenteren. Met Berloumi zette hij een Belgisch alternatief voor halloumi op de kaart. Intussen blijft hij nieuwe producten ontwikkelen, zonder daarbij zijn visie op korte keten, duurzaamheid en ambacht uit het oog te verliezen.
David De Coster was jarenlang actief in het onderwijs, als leraar aan de hotelschool. Maar ook de technische kant van voeding en gastronomie boeide hem heel erg. Zijn interesse in de wetenschap achter voedingsproductie was al aanwezig lang voordat moleculaire gastronomie een begrip werd. Op aangeven van zijn leerlingen ging hij op zoek naar een kaassoort die binnen de lesuren gemaakt kon worden en kwam zo uit bij halloumi. Wat aanvankelijk dus begon als een experiment voor de klas, groeide in iets meer dan tien jaar tijd tot een succesvol bedrijf.
Naast Berloumi heeft ook de Labneh, een frisse en romige bereiding op basis van gefermenteerde melk intussen een belangrijke plaats veroverd in het assortiment.
Korte keten met ambitie
Een van de fundamenten van De Zuivelarij is de samenwerking met lokale melkveehouders. Vooral de band tussen de boer en producent is voor David heel belangrijk. “Een boer moet weten waar zijn melk terecht komt en moet zich kunnen herkennen in het product dat ermee gemaakt wordt. Zo kan je elkaar in twee richtingen gaan ondersteunen.”
Een mooi voorbeeld is de samenwerking met Gert en Leen, die schapenmelk leveren voor de Labneh van De Zuivelarij. Toen Gert zijn belangrijkste afnemer verloor na een faillissement, zocht David naar een manier om de samenwerking verder uit te bouwen. De oorspronkelijke Labneh, die met een combinatie van geiten- en koemelk werd gemaakt, werd omgevormd tot een variant op basis van honderd procent schapenmelk.
Vandaag levert de boer bijna al zijn melk aan De Zuivelarij. De oorsprong van de schapenmelk wordt ook vermeld op het etiket van de Labneh. Gert helpt op zijn beurt ook mee om de Labneh bij winkels en restaurants onder de aandacht te brengen. Zo ontstaat een samenwerking waarbij de boer niet alleen leverancier is, maar ook een gezicht krijgt binnen het eindproduct.
Dagverse productie en ambachtelijk experimenteren
Wie een traditionele kaasmakerij met grote rijpingskamers verwacht, komt bij De Zuivelarij op een andere manier in aanraking met het productieproces. De meeste producten worden op korte tijd gemaakt en vertrekken relatief snel naar de klant.
"Onze melk komt vaak 's nachts binnen. Overdag maken we er de kaas van en de dag nadien wordt die verpakt. Soms is de melk die 's nachts aankomt vier dagen later alweer volledig verwerkt en vertrokken", legt David uit.
Dat vraagt een strakke planning. Melkveehouders leveren immers dagelijks melk aan en de productie moet daarop worden afgestemd. Tegelijk moet er voldoende flexibiliteit zijn om nieuwe producten en bestellingen in te passen.
Dat ondervond David ook bij de ontwikkeling van de paneer. Aanvankelijk probeerde hij het productieproces zo nauwkeurig mogelijk te standaardiseren, met exacte hoeveelheden en temperaturen. Toch bleek het eindresultaat niet altijd identiek. Intussen wordt opnieuw meer gekeken en gevoeld tijdens het productieproces. De medewerkers beoordelen bijvoorbeeld de structuur van de wrongel om te bepalen wanneer ze klaar is voor de volgende stap.
Opvallend genoeg leverde die terugkeer naar meer intuïtie een betere productuniformiteit op. Het illustreert Davids overtuiging dat ambacht en vooruitgang elkaar niet hoeven tegen te spreken. Een ambachtelijk product maken betekent voor hem niet dat je alles bij het oude moet laten. Net door te blijven experimenteren en verbeteren, kan het vak evolueren.
Duurzaamheid als vanzelfsprekend onderdeel van ondernemen
Ook duurzaamheid is een belangrijke pijler binnen De Zuivelarij. Naast de samenwerking met lokale boeren wil De Coster zijn producten waar mogelijk ook in een biologische variant aanbieden. Die inspanningen werden recent bekroond met de BioVLAM Award.
Voor David is de keuze voor bio meer dan een label op de verpakking. Hij vindt dat de prijs van voeding vandaag vaak te weinig rekening houdt met de werkelijke kosten van productie. Consumenten besteden een relatief klein deel van hun inkomen aan eten, terwijl de druk op producenten en landbouwers groot blijft. "Ons eten is niet te duur. We zijn gewoon gewend geraakt om er zo weinig mogelijk voor te betalen", stelt hij.
Bij de biologische producten van De Zuivelarij zit het verschil voornamelijk op het niveau van de landbouw en de gebruikte grondstoffen. De melk wordt biologisch aangekocht en de productie verloopt volgens de geldende voorschriften, met gescheiden productiestromen en regelmatige controles. De samenstelling van de producten blijft zoveel mogelijk eenvoudig. Smaakstoffen of andere onnodige toevoegingen passen niet binnen Davids visie.
Ook op het vlak van energie worden stappen gezet. Warmtewisselings-systemen helpen het energieverbruik te beperken, de onderneming beschikt over zonnepanelen en werkt aan verdere elektrificatie. Daarnaast is David samen met zijn melkveehouders betrokken bij initiatieven rond biodiversiteit en weidevogelbescherming. "Dat is voor mij gewoon goed bestuur en goed ondernemen. Je moet daar eigenlijk niet eens een apart verhaal van maken", zegt hij.
De toekomst? Verder groeien, maar trouw blijven aan het verhaal
David ziet nog heel wat groeimogelijkheden. Tegelijk beseft hij dat niet elk interessant idee zomaar op grote schaal kan worden gerealiseerd. Nieuwe producten vragen investeringen, aangepaste productielijnen en voldoende productiecapaciteit. De voorbije periode werd daarom onder meer een afzonderlijke productielijn voor de paneer opgestart.
Zijn grootste voldoening haalt hij voorlopig uit de reacties van consumenten. Vooral wanneer mensen vertellen dat Berloumi of Labneh standaard in hun koelkast ligt, of dat hun kinderen er dol op zijn, weet hij dat het product zijn plaats heeft gevonden. "Dat vind ik misschien wel het mooiste compliment. Dat je iets hebt gemaakt dat echt deel is geworden van het eetpatroon van mensen."
En precies daar ligt wellicht de kracht van De Zuivelarij. Achter de groeiende onderneming schuilt geen ambitie om zomaar zoveel mogelijk kaas te produceren, maar vooral de goesting om te blijven ontdekken wat er met melk allemaal mogelijk is. Met een flinke dosis ondernemingszin, respect voor de landbouwers en de bereidheid om af en toe gewoon opnieuw te beginnen.